Ayıplı Mal ve Hizmet Nedir?
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'a göre ayıplı mal; tüketiciye teslim edildiği anda taraflarca kararlaştırılan nitelik veya miktarında eksiklik bulunan, standartlara ya da teknik düzenlemelere aykırı olan yahut amacına uygun kullanılamayan maldır. Hizmetlerde ise sözleşmede belirlenen veya dürüstlük kurallarına göre sahip olması gereken özellikleri taşımayan her performans ayıplı sayılır.
Kısaca söylemek gerekirse: aldığınız ürün bozuk, eksik, sözleşmede yazılan ile uyumsuz ya da amacına uygun biçimde çalışmıyorsa ayıplı mal kapsamına girer.
Tüketicinin Seçimlik Hakları
Ayıplı mal durumunda satıcıya karşı şu dört seçimlik haktan birini kullanabilirsiniz:
- Ücretsiz onarım: Ürünün parça ve işçilik dahil bedelsiz onarılması.
- Malın değiştirilmesi: Ayıplı malın ayıpsız bir yenisiyle değiştirilmesi.
- Bedel indirimi: Ayıp oranında fiyat düşürülmesi; ürünü elinizdeki değeriyle orantılı ödemeniz.
- Sözleşmeden dönme (tam iade): Ödediğiniz tutarın tamamının iadesi.
Satıcı, tercih ettiğiniz seçeneği uygulamakla yükümlüdür. Ancak seçilen hak "orantısız güçlüklere" yol açıyorsa satıcı diğer seçeneklerden birini önerebilir; bu öneri sizi bağlamaz, kabul etmek zorunda değilsiniz.
Hangi Durumlarda Satıcı Sorumludur?
Ürün teslim edildiği anda ayıplıysa satıcı sorumludur. Bunun yanı sıra:
- Teslimden sonraki altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim anında var olduğu kabul edilir; aksini ispat satıcıya aittir.
- Altı aydan sonra ortaya çıkan ayıplarda ise ayıbın önceden var olduğunu ispat yükü tüketiciye geçer.
- İkinci el (kullanılmış) ürünlerde sorumluluk süresi en az bir yıl olarak belirlenebilir.
Yasal Sorumluluk Süresi: 2 Yıl
Ayıplı mallarda tüketicinin satıcıya başvurabilmesi için yasal sorumluluk süresi 2 yıldır. Bu süre, malın teslim tarihinden itibaren işler. Hizmetlerde ise hizmetin ifasından itibaren 2 yıllık hak düşürücü süre uygulanır. Satıcı bu süreler içinde fark edilebilir bir ayıbı tüketiciden gizliyorsa sorumluluk süresi işlemez.
Teknik Servise Göndermek Zorunda Mısınız?
Onarım seçeneğini tercih ederseniz yetkili servise yönlendirilmeniz normaldir. Ancak onarımın tamamlanması için yasada maksimum bir süre öngörülmüştür; bu süreyi ilgili yönetmelikten veya Ticaret Bakanlığı'nın yayımlarından öğrenebilirsiniz. Süre aşılırsa satıcı diğer seçimlik hakları uygulamakla yükümlü hale gelir. Ayrıca onarım süresince kullanamadığınız ürün için garanti süresi işlemez.
Ayıplı Hizmetlerde Ek Koruma
Tamir, kurulum, temizlik gibi hizmetlerin ayıplı olması durumunda da aynı seçimlik hakları kullanabilirsiniz. Önemli bir nokta: hizmetin tekrar gördürülmesi mümkünse (tekrar tamir veya kurulum) bunu talep edebilirsiniz; imkansızsa bedel indirimi ya da sözleşmeden dönme hakkına başvurabilirsiniz.
Yetkili Servis ve Garanti Belgesi
Yetkili servis, üreticinin yetki verdiği ve yasal garanti kapsamında onarım yapma yükümlülüğü taşıyan işletmedir. Garanti belgesi olmayan ürünlerde bile yasal 2 yıllık sorumluluk süresi geçerlidir; satıcı bu haktan feragat ettiren bir hüküm koyamaz.
Başvuru ve Belgeleme
Satıcıya başvurmadan önce şunları hazır bulundurun:
- Fatura veya ödeme belgesi
- Garanti belgesi (varsa)
- Ayıbı gösteren fotoğraf veya video
- Yetkili servis veya teknik servis belgesi (zaten servise gönderildiyse)
Başvurunuzu yazılı yapın; e-posta veya platform mesajı yeterlidir. Sözlü talepte referans numarası alın.
Satıcı yasal haklarınızı tanımıyor ya da çözüm üretmiyorsa şikayetinizi sikayetbul'da yayınlayabilir, ardından Tüketici Hakem Heyeti'ne (TÜBİS üzerinden) başvurabilirsiniz.